BAB 10 : DASAR BRITISH DAN KESANNYA TERHADAP EKONOMI NEGARA

By Cikgu Azid
BAB 10 : DASAR BRITISH DAN KESANNYA TERHADAP EKONOMI NEGARA
( 1 ) Perkembangan aktiviti ekonomi sebelum dan semasa pemerintahan British.
a) Ekonomi tradisional.

1. Contoh ekonomi sara diri – melombong, cucuk tanam, memungut hasil hutan, menangkap ikan.

2. Pengeluaran skala kecil, teknologi mudah, modal yang kecil,buruh yang terhad dan pasaran kecil.

3. Lebihan pengeluaran – untuk tujuan kenduri, zakat, sedekah, hadiah.

4. Padi pula disimpan untuk bekalan hingga musim berikutnya.

5. Tanaman lain – ubi, pisang, kelapa.

6. Ternakan – ayam, itik, lembu untuk keluarga.

7. Teknologi mudah – penanaman padi seperti tajak, cangkul, tugal,tenggala.

8. Sistem pengairan mudah – sungai dan hujan.

9. Menangkap ikan – mengail, bubu, jala.

b) Ekonomi dagangan.

1. Pertanian dan perlombongan yang melibatkan lebihan pengeluaran untuk pemasaran.

2. Pengeluaran dalam skala yang besar, buruh yang ramai, modal besar, pemasaran lebih luas.

3. Bijih timah dipasarkan ke China, Jepun, India.

4. Bijih timah juga dibuat gendang gangsa, senjata, alat muzik.

5. Kaedah melombong dengan mendulang – diusahakan oleh pembesar seperti Long Jaafar, dan Ngah Ibrahim

6. Kawasan lombong di sungai dan diusahakan oleh buruh tempatan.

7. Kedatangan British meminggirkan ekonomi orang melayu. Wujud ekonomi duaan (dwiekonomi) iaitu ekonomi tradisional dan ekonomi dagangan. Pantai barat dan timur juga tidak seimbang ekonominya.

8. Akhirnya British mengambil alih ekonomi dagangan dan membawa masuk buruh China.

c) Sistem pertanian komersial.

1. Pertanian komersial berasaskan kepaa eksport dan menjadi penyumbang utama kerajaan.

2. Contohnya pertanian komersial ialah ubi kayu, lada hitam, tebu.

3. Maharaja Abu Bakar telah menanam gambir dan lada hitam melalui sistem Kangchu.

4. Pemodal China dan Eropah menuasai pertanian komersial kerana mempunyai modal, teknologi, konsesi tanah yang luas dan tempoh pajakan yang lama.

5. Pemodal British telah menguasai getah, pemodal China pulaa menguasai gambir dan lada hitam.

6. Pada masa ini, masyarakat Melayu menjalankan ekonomi sara diri.

d) Perkembangan perusahaan getah.

1. Getah digunakan ketika revolusi Industri dalam industri kereta, maka getah ditanam di Tanah Melayu.

2. pada mulanya, getah ditanam di halaman kediaman Residen Hugh Low, Perak sebagai tanaman hiasan.

3. H.N Ridly (Pengarah Botanical Garden Singapura) mempromosi tanaman getah dengan memberi benih percuma kepada peladang.

4. Beliau juga menemui sistem menoreh ibidem (Cara tulang ikan hring) yang tidak merosakkan pokok.

5. Industri barangan pengguna yang memerlukan getah seperti kasut, tayar basikal dan alat elektrik.

6. Modal milik pelabur Eropah turut mengembangkan industri getah di Tanah Melayu, syarikat di London membawa masuk modal melalui penubuhan syarikat perwakilan di Tanah Melayu seperti Guthrie, Sime Darby.

7. Dasar galakan British kepada pemodal asing seperti sewa tanah dan tariff cukai yang rendah kepada pengusaha getah.

8. Kemajuan jalan raya dan kereta api telah menghubungkan kawasan pertanian dengan pelabuhan atau pusat pentadbiran telah memudahkan pengusaha (golongan komprador).

9. British juga membawa masuk pekerja India Selatan bekerja di ladang getah dengan gaji yang murah.

e) Kejatuhan perusahaan getah.

1. Kemerosotan perusahaan getah berlaku ketika Zaman Kemelesetan Ekonomi Dunia (1929 – 1932).

2. Ini bermakna ekonomi Tanah Melayu telah mempengaruhi perkembangan ekonomi dunia.

3. Industri getah pulih semula pda tahun 1934 kerana pertambahan permintaan dan kawalan negara pengeluar.

4. Rancangan sekatan Stevenson diperkenalkan bagi menahan harga getah jatuh. Prinsip rancangan ini ialah menghadkan pengeluaran getah oleh negara pengeluar agar harga naik.

f) Perkembangan industri perlombongan.

1. galian Tanah Melayu – contohnya bijih timah, emas, besi, arang batu, bauskit, antimoni.

2. Bijih timah dan emas ialah galian terawal diperdagangkan yang diusahakan secara kecil – kecilan oleh orang Melayu.

3. Bijih timah mendapat permintaan antarabangsa yang besaringga muncul pengusaha Eropah dan China mengambil alih peranan pembesar melayu.

4. Kedatangan pengusaha China pada awalnya dipantau oleh pembesar Melayu. Mereka perlu mendapat kebenaran melombong dan menjual semula hasil timah ini kepada pembesar Melayu. Harga timah ini juga ditentukan oleh pembesar melayu.

5. Kedatangan pemodal Eropah telah menghentikan penguasaan pembesar Melayu ini.

6. Kedatangan pemodal ini berjaya menyaingi pengusaha China kerana mereka menguasai kapal korek yang menghasilkan pengeluaran secara besar – besaran. Mereka berintensifkan modal, orang China berintensifkan buruh.

7. Kerajaan penjajah british juga telah meluluskan enakmen dan undang – undang yang mewujudkan penguasaan pengusaha Eropah.

8. Terdapat juga pembesar melayu yang mengambil mudah mencari keuntungan dengan memajakkan lombong mereka kepada saudagar China dari Negeri Negeri Selat kerana ketiadaan modal.

9. Tanah Melayu terus menjadi pengeluar utama bijih timah dunia sehingga Perang Dunia Kedua.

g) Pengusaha tenaga buruh China.

1. Kedatangan buruh ini mendapat galakan British dan tidak ditentang oleh orang Melayu.

2. Buruh China datang dari wilayah selatan China seperti Kwangtung, Kwangsi dan Fukien.

3. Kedatangan mereka ini untuk bekerja dilombong bijih timah.

4. Buruh China datang dengan cara sistem kredit, sebelum ke Tanah Melayu mereka dikumpul di kampung mereka di China oleh Kheh thau (ketua).

5. Bakal imigran ini dikenali sebagai kin kheh. Ketua ini akan mendapat upah wang bafi setiap sin kheh.

6. Seterusnya sin kheh dikawal oleh nakhoda kapal atau agensi buruh terlebih dulu telah mendapat bayaran daripada bakal majikan sin kheh.

7. Kemudiannya sin kheh perlu membuat perjanjian secara bertulis atau lisan membayar hutang (kos kedatangan ke Tanah Melayu) dengan cara bekerja di bawah bakal majikan berkenaan dalam jangka waktu tertentu.

8. Mereka akan diberikan tiket yang menyatakan pelabuhan yang perlu dituju, di pelabuhan mereka akan diambil oleh pemborong buruh yang menjadi orang tengah bagi mendapatkan majikan dengan bayaran tertentu.

9. Kemudian jawatan pegawai pelindung buruh dan imigran dari China diwujudkan, mereka akan mengawasi kemasukan buruh dan imigran China ini.

10. Selepas itu sistem tiket kredit dignti dengan sistem pengambilan kakitangan dan sistem pengambilan rumah kongsi.

11. Melalui sistem pengambilan kakitangan ini majikan yang memerlukan buruh akan menghantar pegawainya ke China. Tambang dan pembiayaan buruh akan ditanggung oleh majikan. Pegawai berkenaan akan mengiringi buruh – buruh hingga ke tempat majikan.

12. Melalui sistem pengambilan rumah kongsi pula, pengambilan buruh akan dilakukan oleh pegawai di negara china yang dilantik oleh rumah kongsi. Pegawai tersebut akan menanggung kos membawa buruh hingga ke rumah kongsi di Tanah Melayu. Setelah buruh diserahkan pegawai dari China tersebut akan mendapat sejumlah bayaran tertentu.

13. Di Sarawak, imigran keturunan China Foochow secara berkumpulan dibenarkan masuk melalui persetujuan Charles Brooke dan Wong Nai Siong 9ketua Foochow di Sibu). Mereka ini akan menjadi buruh gambir dan lada hitam.

h) Penggunaan tenaga buruh India.

1. Buruh India datang untuk bekerja di ladang – ladang getah.

2. Kedatangan mereka ini juga tidak dihalang oleh orang Melayu dan mendapat galakan pihak British, di samping itu orang India sudah mempunyai hubungan tradisi dengan Tanah Melayu.

3. Kemasukan buruh India melalui sistem buruh bebas atau merdeka, sistem kontrak dan sistem kangani.

4. Melalui sisitem buruh bebas, mereka datang dengan biaya sendiri yang diatur oleh orang atau kumpulan tertentu. Di Tanah Melayu mereka bebas memilih tempat dan pekerjaan mereka.

5. Melalui sistem kontrak, majikan membiayai tambang ke Tanah Melayu dan buruh India ini akan bekerja dalam tempoh masa tertentu ( 1-3 tahun) dengan gaji minimum dianggap 9 –13 sen sehari. Sistem ini amat menindas dan dianggap perhambaan tidak ketara. Sistem ini digantikan dengan sistem kangany.

6. Kangany bermaksud ketua, tandil atau mandur.

7. Kangany diberi kepercayaan oleh majikan dan diberi lesen dan kemudiannya akan ke India mencari tenaga buruh. Kangany diberi wang pendahuluan untuk membiayai kos buruh hingga ke Tanah Melayu.

8. Kangany kemudiannya dijadikan pengurus agensi membawa masuk buruh dan akhirnya sistem ini diharamkan kerana adanya penyelewengan.

i) Penggunaan mata wang.

1. Zaman Muzzaffar Syah Melaka – contoh wang emas, perak dan timah yang digunakan untuk urusan perniagaan.

2. Di negeri lain – dinar emas( Kelantan ), kupang emas ( Terengganu ), jongkong tampang ( Pahang ).

3. Pedagang Eropah membawa mata wang asing contohnya mata wang perak Sepanyolyang digunakan di Negeri – Negeri Selat dan Negeri – Negeri Melayu.

4. Kemudiannya kerajaan British mengeluarkan wang kertas bagi Negeri – Negeri Selat dibawah Lembaga Pesuruhjaya Wang, wang ini sahaja yang sah digunakan ketika itu dan wang kerajaan Melayu kian pupus.

j) Institusi kewangan atau perbankan.

1. Institusi kewangan berperanan menyediakan kemudahan pinjaman kepada pelabur yang kemudiannya memajukan industri bijih timah dan getah.

2. Bank memperkenalkan kaedah baru yang berorientasikan keuntungan berasaskan kadar faedah yang tinggi.

3. Bank telah menyebabkan dana luar negara dapat disalurkan terus ke Tanah Melayu dengan mudah dan cepat.

4. Bank telah bertindak sebagai ejen pembayar kepada pengeksport dan pengimport dan melicinkan perdagangan antarabangsa.

5. Bank pertama di Tanah Melayu ialah Mercantile Bank.

6. Selepas Perjanjian Pangkor wujud banyak bank lain seperti The Chartered Bank, Hong Kong dan Shanghai Bank.

7. Bank Eropah mengutamakan pedagang Eropah.

8. Pedagang tempatan mendapat perkhidmatan bank Eropah melalaui Komprador (orang tengah) yang terdiri daripada orang tempatan yang diberi kepercayaan oleh bank untuk menjadi penaja kepada peminjam.

9. Bank tempatan pertana ialah Kwong Yik Bank di Kuala Lumpur, Bank of Malaya di Ipoh, Ban Hin Lee Bank di Pulau Pinang.

10. Di Sarawak – Kwong Lee Bank, Ban Chiang Bank.

11. Bank orang melayu pertama – Malay National Banking Corporation Bhd.

k) Perkembangan perkhidmatan insurans.

1. Antara insurans penting ialah insurans maritim, kebakaran, hatrra, perniagaan, kemalangan dan nyawa.

2. Insurans maritim – melindungi dagangan dan kapal pedagang.

3. Insurans kebakaran – penting kerana kebakaran kerap berlaku contohnya kebakaran hampir seluruh Kuala Lumpur tahun 1892.

4. Peringkat awal syarikat insurans di Tanah Melayu adalah cawangan syarikat beribu pejabat di luar negara – contohnya Boustead and Company England.

5. Syarikat insurans tempatan contohnya Straits Insurance Limited di Singapura.

6. Kerajaan British juga telah mengasingkan insurans nyawa daripada insurans kebakaran.

(2) Dasar – dasar pertanian British.
a) Dasar – dasar pertanian British.

1. Orang melayu diperkenalkan oleh British dengan tananam yang memepunyai pasaran seperti kopi, tembakau, getah.

2. British telah mengkomersialkan tanaman tradisional seperti gambir dan lada hitam.

3. Tenaga buruh China dan India digunakan untuk memajukan lagi sector perladangan.

4. Undang – undang pemilikan tanah telah diperkenalkan oleh British, bertujuan untuk melindungi tanah orang Melayu daripada diceroboh oleh pemodal asing. Tetapi beberapa daripada aspek undang – undang ada yang menindas orang Melayu.

b) Pengenalan undang – undang berhubung tanah.

1. Sebelum kedatangan British persoalan tanah tidak menjadi masalah kepada orang Melayu kerana tanah yang luas, penduduk rendah, urusan cukai dan kebenaran mengusahakan tanah hanya dengan pembesar Melayu. Pemilikan tanah amat mudah iaitu pemilik tanah ialah sesiapa yang meneroka dan mengerjakan tanah tersebut.

2. Rekod bertulis adalah elemen penting dalam mengesahkan pemilikan tanah pada masa British.

3. Rekod ini juga digunakan dalam urusan tanah seperti cukai, pajakan, sewa beli, jual dan beli tanah.

4. Tanah juga dilihat sebagai cagaran untuk mendapatkan modal.

5. Undang- undangan tanah pertama ialah Peraturan Tanah Perak. Seterusnya Kanun Tanah Selangor, Peraturan Tanah Sungai Ujong.

6. Tanah dibahagikan mengikut nilai komersial seperti tanah ladang, pribumi dan perlombongan.

7. Kadar cukai tanah bergantung kepada jenis tanah dimiliki.

c) Kesan pengenalan undang – undang tanah British.

1. Permohonan kebenaran mendapatkan tanah sama ada syarikat atau individu didapati daripada Pejabat Tanah dan bukan dari pembesar Melayu lagi.

2. Kebenaran Pejabat Tanah juga diperlukan untuk mengutip hasil hutan seperti nipah, damar, rotan.

3. Bermakna kuasa residen negeri amat besar untuk menentukan tanah yang boleh diberikan kepada pemodal.

4. Kelulusan tanah pula bergantung kepada modal, teknologi dan bilangan buruh yang akan digunakan.

5. Dasar tanah British juga membawa kepada perkembangan ekonomi wang. Di mana cukai, jual, beli, sewa ke atas tanah perlu menggunakan wang. Mamalh orang Melayu perlu membayar cukai hasil hutan dalam bentuk wang.

6. Kesannya orang Melayu yang tiada wang meminjam daripada orang tengah dan kemudiannya menyelesaikan menjual tanah untuk menyelesaikan hutang mereka.

d) Undang – undang melindungi tanah bumiputra.

1. Akta Tanah Simpanan Melayu (TSM) diperkenalkan oleh British bagi mengelakkan tanah milik Melayu berpindah kepada orang asing.

2. Residen berhak mengisytiharkan mana – mana tanah orang Melayu sebagai TSM untuk mengelak TSM daripada dijual, dipajak gadai, atau ditukar milik.

3. TSM juga ingin melindungi ekonomi penjajajh, contohnya TSm tidak boleh diusahakan tanaman komersial. TSM tidak subur dan tidak sesuai untuk tanaman perladangan.

4. Land Order di Sarawak diperkenalkan bagi melindungi tanah peribumi daripada dicerobohi oleh pengusaha China.

5. Di sini jaga diperkenalkan Land Settlement Order bagi melindungi tanah peribumi daripada diceroboh.

6. Di Sarawak pemindahan hak milik tanah hanya boleh dilakukan melalui perwarisan, bagi mengelakkan pemajakan, pemecahan dan penjualan tanah kepada orang luar.

7. Land Order Sarawak seterusnya membhagikan tanah kepada 3 kawasan iaitu tanah campuran, tanah simpanan dan tanah pedalaman.

8. Imigran hanya dibenarkan memiliki tanah campuran sahaja, manakala tanah simpanan dan pedalaman dilindungi.

9. Di Sabah pula, Proklamasi III Perlindungi Hak Peribumi yang melindungi kepentingan peribumi diwartakan oleh British. Peraturan ini menetapkan hak milik peribumi di bawah kuasa Pegawai Daerah.

10. Segala urusan jual beli tanah di Sabah dengan orang Eropah pula perlu dimaklumkan kepada ketua peribumi. Penduduk peribumi juga berhak menuntut ganti rugi ke atas tanah yang dijual kepada orang asing.

e) Dasar British terhadap pekebun kecil getah.

1. Kebanyakan pekebun kecil ialah orang Melayu. British berhasrat mengekalkan orang Melayu sebagai petani.

2. Maka Enakmen Tanah Padi diperkenalkan untuk mrnghalang tanaman getah ditanam di kawasan tanaman padi, sekaligus mengurangkan penglibatan pekebun kecil getah dalam penanaman padi.

3. halangan kepada orang Melayu seterusnya ialah apabila British menaikkan premium tanah baru untuk tanaman getah.

4. Selepas itu British melarang sama sekali pembukaan tanah baru untuk penanaman getah.

5. Pada awalnya penglibatan pekebun kecil Melayu secara kecil – kecilan tidak mendatangkan kebimbangan kepada pengusaha Eropah.

6. Apabila ekonomi meleset dan harga getah jatuh, British terpaksa melindungi pengusaha Eropah.

7. Antaranya dengan memperkenalkan Rancangan Sekatan Stevenson yang menghadkan pengeluaran getah negara pengeluar.

8. Rancangan Peraturan Getah Antarabangsa pula memberi kuota lebih tinggi kepada pekebun kecil, mereka juga ditekan kerana dianggap mengancam pengusaha Eropah.

9. Tanaman getah yang banyak masalah ini tetap menguntungkan orang Melayu berbanding tanaman padi.

10. Oleh itu, orang Melayu tidak berminat mengusahakan tanaman padi.

f) Dasar tanaman padi.

1. Minat orang Melayu kepada getah berbanding padi membimbangkan British kerana Tanah Melayu terpaksa mengimport beras dari Thailand, Myamnar, Indo-China.

2. Bekalan import beras ini tidak terjamin, contohnya ketika berlaku kekurangan pengeluaran beras di Myanmar.

3. Maka petani tidak dibenarkan menaman padi di tanah sawah.

4. British menubuhkan Jabatan Parit, dan Tali Air bagi memperbaiki sistem peparitan dan membantu tanaman padi.

5. Ini membuktikan bahawa British tidak memberi perhatian kepada kemajuan ekonomi orang Melayu.

(3) Kesan – kesan dasar ekonomi British.
a) Perkembangan pembandaran.

1. Pembandaran bermaksud perubahan pekan kecil atau kampung kepada bandar hasil pertambahan fungsi dan kegiatan ekonomi.

2. Pembandaran lebih cepat berlaku dikawasan yang menjadi pusat kegiatan ekonomi penjajah.

3. Pekan di kawasan perlombongan biasanya mempunyai penduduk yang kian bertambah, menjadi pusat mengumpul hasil lombong, pusat mendapatkan keperluan harian.

4. Pekan ini kemudiannya menjadi bandar yang menjadi pusat pentadbiran, perbankan seperti Kuala Lumpur, Taiping.

5. Bandar Miri pula berkembang kerana adanya petroleum.

6. Bandar baru muncul ini menjadi tumpuan penduduk dan berfungsi sebagai pusat perniagaan, pentadbiran.

7. Bandar ini lengkap dengan kemudahan jalan raya, sekolah, air, elektrik, pusat kesihatan, dan institusi kewangan.

8. Bandar – bandar ini kebanyakkanya didiami oleh orang China, sebaliknya orang Melayu dan India menetap di luar bandar.

9. Bandar baru pesat kerana adanya kemajuan pengangkutan dan mempunyai rangkaian jalan raya dan kereta api.

10. Hasil getah dan bijih timah turut mengembangkan bandar pelabuhan kerana keperluan eksport seperti pelabuhan Klang, Pulau Pinang.

11. Bandar Kuching pula muncul kerana kemajuan tanaman gambir dan lada hitam.

12. walau bagaimanapun kemudahan infrastuktur ketika pemerintahan British tidak melibatkan kawasan luar bandar khususnya di kawasan pantai timur Tanah Melayu.

b) Pembentukan masyarakat berbilang kaum.

1. Kedatangan imigran China dan India kerana keperluan tenaga manusia khasnya perlombongan dan perladangan.

2. Kedatangan imigran yang berlipat kali ganda banyaknya ketika British telah membentuk masyarakat berbilang kaum di tanah Melayu.

3. Semasa British petempatan dan kegiatan ekonomi berasaskan kaum, Melayu bertani di luar bandar, Cina berniaga dan melombong di bandar dan kawasan perlombongan. India menoreh getah di ladang.

4. Bahasa pertuturan mereka mengikut bahasa ibunda masing – masing.

5. Pada masa ini tidak wujud interaksi dan perpaduan antara kaum.

c) Perkembangan sistem pendidikan vernakular.

1. Sistem ini menggunakan bahasa ibunda sebagai bahasa penghantar dan tidak memupuk perpaduan kaum.

2. Pendidikan Melayu tradisional – mempelajari al- Quran, bahasa Arab, ilmu agama, membaca, menulis dan mengira di surau, masjid dan sekolah pondok.

3. Sekolah melayu – contohnya di Singapura, Seberang Prai, Kuala kangsar yang dijalankan di peringkat rendah sekadar menjadikan mereka petani yang lebih baik daripada bapanya.

4. Maktab Perguruan Sultan Idris – melatih guru Sekolah Melayu.

5. Kolej Melayu Kuala Kangsar – sekolah untuk golongan elit Melayu.

6. Sekolah Tamil – disediakan oleh British di bandar dan pengusaha ladang membiayai sekolah di ladang. Ia berorientasikan negara India, di mana sukatan, buku, guru dari India dan menggunakan bahasa Tamil.

7. Sekolah Cina – dibiayai oleh saudagar dari China. Ia juga menggunakan sukatan, buku, guru dari negara asal (China) dan menggunakan dialek cina masing – masing. Selepas adanya pengaruh komunis British mengawal sekolah ini.

8. Sekolah Inggeris – peringkat awal diusahakan oleh mubaligh dan badan sukarela. Sekolah ini sekolah elit yang terletak di bandar dan pelajarnya di kalangan orang atasan. Kurikulumnya disusun mengikut sistem pendidikan di England.

9. Universiti Malaya – diusahakan oleh British di Singapura tetapi agak lewat.

d) Perkembangan sektor perkilangan.

1. Pada awalnya British terlalu menumpukan kepada eksport getah dan bijih timah, hampir semua barangan kilang diimport.

2. Barangan kilang yang diimport seperti pakaian telah bersaing hebat dengan perkilangan tradisional tempatan seperti batik, sutera.

3. Kasut getah – contohnya kilang Syarikat Fung Keong dan Syarikat Bata di Klang.

4. Kilang membina kapal korek, kapal kecil dan mesin memproses getah – Syarikat United Engineers.

5. Kilang mengetin nanas – diusahakan oleh bangsa Perancis di Johor.

6. Sektor ini dikuasai oleh pengusaha Eropah dan Cina, sementara orang Melayu tercicir.

e) Sistem pengangkutan dan perhubungan.

1. Jalan kereta api dibina untuk mempercepatkan pengangkutan bijih timah ke pelabuhan untuk dieksport, contohnya Taiping ke Port eld, Seremban ke Port Dickson, Kuala Lumpur ke Port Swettenham.

2. Jalan kereta api turut dihubungkan dari Seberang Perai hingga ke sempadan Siam.

3. Kemudiannya ke pantai timur dari gemas, Pahang, Kelantan ke sempadan Siam.

4. Seterusnya disambung ke selatan hingga ke Singapura.

5. Pengangkutan kereta api juga menggalakkan pembukaan tanah baru di pedalaman dengan tanaman getah.

6. Kereta api juga dapat membawa muatan yang banyak.

7. Di samping itu, jalan denai dan kereta lembu yang digunakan untuk mengangkut bijih timah dan getah ke pangkalan sungai telah digantikan dengan jalan raya.

8. Jalan raya terus berkembang khasnya apabila kenderaan bermotor diperkenalkan.

9. Beberapa rangkaian jalan raya disiapkan, contohnya dari Seberang Prai ke Melaka, Perlis ke Singapura, Kuala Lumpur ke Kuantan.

10. Sistem perhubungan – contohnya telegraf, telefon, pos.

11. Kemudahan pengangkutan dan perhubungan di Pantai Timur Tengah Melayu ketinggalan kerana kurangnya pembangunan ekonomi.

f) Perkhidmatan kesihatan.

1. Kedatangan imigran menyebabkan kesesakkan penduduk dan berlaku pelbagai penyakit berjangkit kerana temapt tinggal yang kotor dan air yang tidak bersih.

2. Hospital kerajaan terawal dibina di Taiping dan Kuala Lumpur.

3. Pusat perubatan pula dibina di Batu Gajah, Kuala Kangsar dan Kuala Lumpur.

4. Pusat perubatan kecil pula di Pahang dan Negeri Sembilan.

5. Hospital di Sabah – Jesselton, Sandakan, Tawau.

6. Perkhidmatan perubatan di Sarawak di Kuching dan pusat perubatan kecil di Sibu dan Sri Aman.

7. Hospital swasta – contohnya Hospital Tung Shin di Kuala Lumpur memberi khidmat khasnya kepada pelombong.

8. Institut Penyelidikan Perubatan di Kuala Lumpur – mengkaji punca penyakit dan langkah – langkah pencegahannya.

9. Sanitary Board – lembaga yang menjaga kebersihan dan kesihatan awam di bandar Kuala Lumpur. Fungsi lembaga ini kemudiannya terpecah dua dan kepada dua bahagian iaitu Sanitary Board menjaga kebersihan bandar dan Jabatan kesihatan menjaga kesihatan.

  1. aizaat says:

    ade error sedikit seperti kin kheh..-sin kheh

  2. farahin says:

    thanks a lot !! it useful for me ,, :)

  3. Hazrin says:

    thx

  4. memissdiva says:

    thx ckgu.sy nk print out sme note ckgu. :))

  5. Cikgu Azid says:

    boleh…print jer..takde hal..

  6. faridzuan says:

    saya x paham ckit pasal sin kheh

  7. mimi says:

    tq cekgu !

  8. Bella says:

    thanks cikgu, doakan SPM kami A+ Sejarah. hehehe

  9. naqib says:

    senang toil..ciap ade soalan sbp agy… like like like like like like like like like…

  10. ayie says:

    i love thissssssssss…………..

  11. ayie says:

    hyep….aq tgh tgk nota la nie….

  12. diqin_ pro says:

    x tahu nak bace buku @ lyari internet bgus

  13. simbhu says:

    tq 4r the helpful notes

  14. qusyairi says:

    xfaham pon hahahah

  15. qusyairi says:

    thansk a lot pong vi mahal kite

  16. unknown says:

    abu_yeyen

  17. ex says:

    abu tgh cdey..dok sowg2…..haha..

  18. doraemon says:

    bestnye mende ni… malas la nk bace buku…

  19. entah says:

    kecoh laa halim ney…
    abu nie laa..abu tuu laa…

  20. trishaw rosak says:

    thx ckg…saya nk print nota ckgu:)

  21. Kimmy says:

    Cikgu Azid, you’re the only teacher that has made me very interested in history.
    I feel very thankful that u share ur knowledge of history in the internet.
    thank you =)

  22. aqidah says:

    tq saya suka nota cikgu

  23. come here just to say a lot of thanks..u made history such an easy subject!hehe..go0d2..

  24. Cikgu Azid says:

    Sama-sama cik kasih hati..kasih mu diterima. :)

  25. NIZAM ADZHA says:

    Alhamdulillah terima kasih cikgu akhir nya siap juga kerja sekolah saya….

  26. Nur Hazirah says:

    thanx for the helpful notes.. :D

  27. LOLLY says:

    tengs a lot .useful sangat !
    siap dha omwek :D

  28. qiqi says:

    saye copy note cikgu untuk folio..minta izin ye :)

  29. Cikgu Azid says:

    Silalah copy dengan gembiranya..kalau boleh sebar2 kan pada rakan2 yg lain.

  30. vava says:

    tengs a lots ea . da siap da omwek . *-:)

  31. shy gal says:

    tq 4 the note

  32. thiru says:

    thank you very much… every notes is very useful 2 me…..x payahlah lagi sibuk2 cari buku rujukan..sebab ada insan yg sangat baik untuk share notes…….

  33. someone says:

    terima kasih kerana kongsi nota ini bersama kami semua…

  34. AsiSyaDin says:

    terima kasih for the notes ckg.

  35. sabrina says:

    thank cikgu ! ade jugak nota yg boleh saya baca untuk SPM nanti haha

  36. DEVA says:

    terima kasih cikgu…it has been a helpful page 4 me..

  37. fazila says:

    terima kasih ckgu…..

  38. mizah ~ says:

    memudahkn krje sy ~
    thanx =)

  39. kentot says:

    mekasih sebab tolong meemberi bahan dalam asigmnt saya….

  40. faris says:

    Terima kasih sbb tolong beri panduan membuat nota2 ringkas berbanding menyalin keluar drpd buku teks,Hanya Allah yg mampu membalas budi cikgu,Terima kasih cikgu!

  41. akira mio says:

    hehe ;D lau cm nie x ya beli buku rujukan la jimat sket duit. . :D trima khasi cikgu . .

  42. v`sha says:

    thx 4 the notes….thank you so much

  43. abang says:

    terima kasih cikgu…

  44. Mr Tutor says:

    Mohon dirujuk notanya ya ckgu. sy tutor n nota ckgu sgt2 membantu utk penyediaan bahan sy.

  45. Hustle@@@@ says:

    itz was very helpful…….thnk u teacher

  46. Cikgu . Alhamdulillah dapat pun semua nota form 4 . May Allah bless you cikgu . Muahx :’)

  47. fatihah says:

    cikgu..saya minta kebenaran copy nota. terima kasih banyak2

  48. FarahY says:

    thank q for the notes..
    n thanks a lot for sharing ur knowledge.. =)

  49. THX... says:

    THX…

  50. Shira Crystalyz says:

    thnx 4 the note coz it very useful to me coz i did not have much time to read the facts…

  51. samad says:

    teruk benar nota nii.. sgt menjengkelkan…cikgu azid, x yah buat nota lagi laa ea.. menyemak jee

  52. nabila says:

    cikgu…sumber dari mana ye?reply me please.asap.untuk paperwork titas..pengaruh budaya barat di kalangan masyarakat malaysia serta kesannya terhadap ekonomi
    -nabila(UPM)

  53. vic says:

    terima kasih cikgu nota cikgu senang dibaca lebih faham…

  54. mansi says:

    3xtr@0rd1n@ry

  55. mikemuna says:

    thankz admin………..useful for me in the exam

  56. Rishqi says:

    Thanks a lot……. It useful for my folio Sejarah.

  57. ayiep says:

    gud information !! :D

  58. Aaronn Avit says:

    terima kasih sangat2 atas semua ini cikgu.. :D Ujian akhir tahun ni, kertas 3 sejarah keluar tajuk bab 10 ni. thnks. it easen me :))

  59. ieqa cute says:

    sume saia tydak fham…

  60. huda says:

    thank you very much…it is very easy to understand ! :)

  61. totowiko says:

    wahhh…terima kasih cikgu. Banyak gilo informasinya.

  62. jia en says:

    terima kasih cikgu :D

  63. amirul says:

    terima kasih cikgu 8)

  64. mel96 says:

    napa t’tiba ada krtas 3?? ble tlg jelas kan..

  65. Haziq says:

    Terima Kasih…

  66. nasuha says:

    time kasih cikgu..sy mnta izin copy nota nie bt rujukan kertas 3 ye?? :D

  67. bob says:

    mcm susah je

  68. aenel hansem says:

    tq tau aq nk print sme…nk bce hahahahahaha…

  69. michicoo says:

    Terima Kasih banyak2 . sebab ada nota mcm nih (terdesak) sangat2
    ….@_@….

  70. Julie says:

    thnnks a lot cikgu :D wanna print this out,surely will help me on my paper 3 :D

  71. fi=trah says:

    thanks cg…note ni sgt mdah nk igt…

  72. atin says:

    thank ckgu,,sya dpat memahami nota ckgu,,thank

  73. Hairul. says:

    Sangat berguna utk form4 , tahun depan ada sejarah 3 , ujian akhr thun saya sej 3 guna bab10

  74. Cikgu Azid says:

    Boleh.

  75. luvanesh says:

    10q 4 ur notes sir……i hope i will b past in sejarah xm using ur notes sir………10q very much sir……..

  76. ros says:

    tq cikgu,,saya nak minta izin print untuk anak ..

  77. yuki says:

    cikgu ,boleh x bagi tips untuk cari isi penting utk buat nota .terima kasih

  78. alry says:

    cikgu,mcm mna nk hafal smua bab dlm 1 thun..mslahnya mcm mna nk fhm???????

  79. saifudin says:

    aduhh.. cikgu . iklan tuh menyusahkan lah. .nak salin x nampak

  80. nor fatimah says:

    this notes really help me.i passed my quiz with flying colours.thank you sir

  81. Maliq says:

    Hebat!!! saya sudah baca semua bab ting 4 dalam masa 1 hari :)

  82. jeeva rekha says:

    very easy 2 refer

  83. that information tq for this ..

  84. DUKE says:

    THANK U..:)

  85. nana says:

    thanks a lot

  86. a says:

    can ask you something????? how to copy this page i don’t know please help me….now i’m in trouble!!!!!!!!!!

  87. RAHSIAH says:

    Dapat juga ilmu saya baca ini

  88. azirah says:

    sng la dpt bce nota mcm ni..:)

  89. Hairul says:

    copy nota untuk kertas 3 boleh

  90. we says:

    nak copy boleh ? tq

  91. alvin chin says:

    thanks teacher.

  92. farah hanim says:

    thank you!!!! harap dapat score trial ni. amin

  93. muslimah says:

    assalamualaikum, mohon share :) syukran ..

  94. Muhammad Imran says:

    boleh tahan nota nie….. :)

  95. Muhammad Imran says:

    hermmmmmmmmmm,,,,….

  96. haryani says:

    Salam. Terima kasih cikgu. Anak kembar saya guna nota terbaik cikgu utk mengulangkaji….

  97. haryani says:

    semoga amalan cikgu ini dikira di sana…amiiinn…..

  98. menagah@meena says:

    bertemu kembali cikgu azid.terima kasih atas nota bab 10 ni. tak payah sy buat nota.. baca kat sini pun dah memandai..cikgu banyak membantu..

>